Lengua Guarani

Lengua Guarani
Ára Pyahu

domingo, 25 de mayo de 2014

DOS PRIMEROS DOCTORES EN LENGUA Y CULTURA GUARANI

REPÚBLICA DEL PARAGUAY

ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI

GUARANI, MERCOSUR ÑE’Ê TEETE 


LOS DOS PRIMEROS DOCTORES EN LENGUA GUARANI

DEFENSA DE TESIS DOCTORAL EN EL ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI 

Leer original (hacer clic) en (http://lenguaguarani.blogspot.com/2014/05/dos-primeros-doctores-en-lengua-y.html) 

 
              22 jasypoapy 2009, 17 aravo ha 19 aravo jave, Guarani Rógape, oñemboajékuri mokôi tembiaporâpavê GUARANI ÑE'ÊTE HA REKO TEMBIKUAAJÁRA mbo'esyry rehegua.

              El 22 de agosto de 2009, a las 17 y a las 19 horas, en la Sede Central del ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI, tuvieron lugar dos defensas de Tesis del Doctorado en Lengua y Cultura Guarani. La primera defendida por Paublino Carlos Antonio Ferreira Quiñónez y la segunda por David Galeano Olivera.


Oîva mesápe - La mesa examinadora estuvo compuesta por


-Prof.Mg. Pedro Escurra Franco (Docente del ATENEO y Director de la Regional Pedro J.Caballero)  
-Prof.Mg. Pablino Gómez Vera (Director Académico del ATENEO - Docente de la UNA)
-Prof.Dr. José María Salinas (Director de la Facultad de Derecho y Ciencias Sociales de la Universidad Nacional de Asunción, Sede San Juan Bautista; y Magistrado Judicial)
-Prof.Dr. Dago Roberto Fernández López (Docente Universitario - Fundador de la Academia de Lengua y Cultura Guarani del Colegio Nacional de la Capital - Consultor Internacional)
-Prof.Dr. Octavio Augusto Airaldi (Contralor General de la República) -Prof.Ing. Roberto Fernández (Ministro - Unidad Técnica de Modernización de la Administración Pública)
-Prof.Mg. Zulma Beatriz Trinidad Zarza (Vice-Directora del ATENEO - Docente de la UNA)
-Prof.Mg. Nelson Zacarías Ortíz (Secretario General del ATENEO)  
-Prof.Dr. Almidio Aquino Arguello (Director del Proyecto Kuatiañe'ê - Docente de la UNA), y
-Prof.Mg. Modesto Romero Cueto (Docente del ATENEO - Docente de la Academia Militar Mcal. Francisco Solano López - Actor y director de Teatro)


  
Paublino Carlos Antonio Ferreira Quiñónez en un momento de la defensa
 
  
David A. Galeano Olivera en un momento de la defensa
 
   
Teofilo Acosta Director del Ateneo Regional Washington DC junto al maestro de ceremonia Enrique Santome de Radio Nacional del Paraguay
 
Ofició de Maestro de Ceremonia el Sr. Enrique Santomé. 
De la ceremonia participó el Dr. Nobuyuki Tsukahára, de la Universidad Provincial de Aichi (Japón). 

Asismismo, asistieron:
 

1. Prof. Nicolás Costadoni  
2. Mg. Florencia Fernández  
3. Mg. Isaac Armoa Romero  
4. Mg. Rumilda Jarolín  
5. Lic. Mirian Acosta de Ortíz  
6. Mg. Virgilio Silvero Arévalos, Director de la Regional San Lorenzo  
7. Lic. Rubén Lusich Mereles  
8. Prof. Carlos María González Aranda  
9. Lic. Eulalia Benítez, Directora de la Regional Coronel Oviedo  
10. Prof. Miguel Sabino Fernández  
11. Lic. Josefa Brítez de Airaldi  
12. Liz Alfonso  
13. Dolly Agüero Velázquez  
14. Prof. Carlos Benedicto González Alcaraz  
15. Lic. Ernesta Martínez, Directora de la Regional Asunción-Sajonia  
16. María Graciela Verdún  
17. Elena Mendoza Páez  
18. Adela Redes de Gallardo  
19. Ernesto Cardozo  
20. Gilda Noguera  
21. Elva Vecca de Adorno  
22. Mg. Blanca Elisa Giménez  
23. Giannella Giménez  
24. Ramón A. Ocampos  
25. Sonia Mabel Recalde Benítez  
26. Mg. Javier Alcides Galeano Sánchez  
27. Mg. Favio Cabrera Duarte  
28. Venancia Bogado Caballero  
29. Mg. Angel Martínez Gaona, Director de la Regional Kapi'ivary  
30. Francisca Ramírez  
31. Amado Frachi  
32. Mg. Gloria Villamayor, Directora de la Regional Guarambare  
33. Eugenia Gladys Fernández  
34. Mg. Matilde Galeano, Directora de la Regional Aregua  
35. María Eugenia Aguiar G.  
36. María Makarena Aguiar G.  
37. Mg. Teresa Beatriz Cardozo Cháves, Directora de las Regionales Puente Kyha y Kuruguaty  
38. Mercedes Ojeda Aquino  
39. María Rosalba F. de Mancuello  
40. Nélida Ramona Servín González  
41. Carlos Eduardo Noé  
42. Lilian Villalba de Gayoso  
43. María C. Chaparro  
44. Faustina C. de Chaparro  
45. Mg. Elvira Ferreira González  
46. Mg. María Saturnina Alfonso de Retamozo  
47. Norma S. Galeano Núñez  
48. Prof. Higinio Ramón Arévalos
49. Prof. Rossana Careaga  
50. Prof. Miguel N. Ojeda C.  
51. Florentina Figueredo de Aguilar  
52. Prof. Irma Valentina Arévalos  
53. Prof. Laura Recalde Díaz  
54. Prof. Jessica Nathalia Rodríguez  
55. Prof. María Ester Recalde Díaz  
56. Sixta Elena Hermosa González  
57. Norma Beatriz Benítez Ferreira  
58. Patricia Elizabeth Romero Ramírez  
59. María Guillermina Ayala López  
60. Andrea Isabel Riveros Medina  
61. Emilia Emilce Jiménez Díaz  
62. Perla Beatriz Ruíz Díaz Vega  
63. María Rosa Alfonso Sanabria  
64. Balbina Díaz Yahari  
65. Shirley Tamara Piñánez Garay  
66. Wilma Estela Redes de Escobar  
67. Sonia Mabel Ortega Arguello  
68. Darío González Méndez  
69. Fani González  
70. Myriam Soledad Giménez  
71. Juana Ortíz  
72. Luz Alcaraz
73. Ramona Jara  
74. Gloria Concepción Martínez Brítez  
75. Oscar Osvaldo Torres Núñez  
76. Heber Huber Benítez Meili  
77. Juana Patricia Colmán Benítez  
78. Stela Lidia Rocsín Rojas  
79. Francisco Javier Sánchez  
80. Mg. Jorge Trinidad Mongelós Núñez, Director de la Regional Ñemby  
81. Lic. Nora Valdez de Mongelós
82. Venancia Bogado Caballero  
83. Lic. Rubén Eugenio Morel Solaeche  
84. Mg. Sabina Núñez de Galeano  
85. Lic. Claudio Ferreira  
86. Mg. Fulgencio Morel Chamorro  
87. Dionicio Pintos  
88. Sergio Ignacio Cabrera P.  
89. Catalino Ramoa  
90. Mg. Angelina Marín de González  
91. Mg. Porfiria Orrego Invernizzi, Directora de la Regional Paraguari  
92. Mg. Pastora Leguizamón de Mafra, Directora de la Regional Karapegua  
93. Mg. Selva Acosta Gallardo, Directora de la Regional Asunción-Centro  
94. Anai Galeano  
95. Prof. Jorge Tadeo Galeano



 Izq a Der: Comisario Fulgenio Morel Chamorro, Dr. Paublino Carlos Antonio Ferreira Quiñónez, Dr. Dago Roberto Fernández López, Dr. David A. Galeano Olivera, Dr. Almidio Milciades Aquino Arguello, Ing. Roberto Fernández Schoerer, Mg. Pablino Gómez y Dr. Octavio Augusto Airaldi
  
El Dr. Octavio Augusto Airaldi, Contralor General de la República del Paraguay; entregando a David Galeano Olivera la evaluación de la defensa de la Tesis
 
Parte del público asistente a la Defensa de las 2 Tesis de Doctorado en Lengua y Cultura Guarani
 
La sala de la defensa antes del inicio de la ceremonia
 
Otro momento de la ceremonia y parte del pública asistente; más de 100 personas


 ooo000ooo



Ver parte de la defensa de la Tesis de David Galeano Olivera en Youtube (http://www.youtube.com/watch?v=08_ID-EsUeA) 

Ver el video también en (http://www.youtube.com/watch?v=2rAXiLt0mTc) 



ooo000ooo


Leer

DAVID GALEANO OLIVERA: ÑANE RETÂ RUVICHAITE PYPORE



DAVID GALEANO OLIVERA: ÑANE RETÂ RUVICHAITE PYPORE

DAVID ABDÓN GALEANO OLIVERA. Táva Paraguaýpe, 18 jasykõi 1961 arýpe. Ko’ã che ñe’ẽ ndaha’emo’ãi ñe’ẽkele’e, ha’etahína ahecháva ha añandúva, jehechakuaamínte. Ñane retãpýre, opaite hendápe jajuhukuaa mbo’eharapavẽ rapykuere. Ndaipóri táva omohembýva’ekue, opavavénte oguereko hembiapokue, imba’ekuaa avañe’ẽ rehegua,  hetaite ary oikundaha umi ñane retã rapekuéra ombojajúva umi táva ojuehe. Taha’e tape hũ térã umi tape pytã. Tuju térã yvyku’íre.

 

Ohohápe oheja ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI poyvi ha pe kuatiratã oñemoaranduhaguére hendive umi kuimba’e ha kuña oikuaasevéva Guaraní ñe’ẽ. Oḡuahẽ katuete umi oñehenoiháme. Ha’e pe JANO oje’eha, gua’umombe’úpe jahecháva, ymaiteguare, ohechapaitéva peteĩ jereguasúpe. Mokõi ava akã oguerekógui ijehe.


Upéicharupi ATENEO opu’ã porã  ha ndo’áiri, jepérõ hetáma ojetyvyro, okáiguio ha hyepýguio. Tova’atãko oĩ ñande apytépe ojejapo haḡua umi naiporãiva ñane retãre. Guarani rapére jajuhukuaa ñe’ẽ eirete ha umi ñe’ẽ juky ñe’ẽ teete apytépe. Joparajehe’a ome’ẽ umi oñeme’ỹva’erã. Ombo’yrei oipe’a mborayhu avañe’ẽgui. Joparajehe’a ha’e peteĩ tape neguenohẽva Guaraní ñe’ẽgui. Ñande tujáma ñañombotavy haḡua.


Ñane avañe’ẽ ha’ehína ñane retã ãnga ñe’ẽ. Tetã oikove. Ava oñemboheta mbeguekatúpe. Ñande retave ha hetave oĩ oñe’ẽva Guaraní ñe’ẽme. Yvateguánte ombou ñandéve Avañe’ẽ ha Guaraní rayhupápe. Yvategua ohechakuaa oĩha tekotevẽ umi pytyvõhárare. Nomanomo’ãi ñane retã ha pe iñe’ẽ marangatu oikovéta opa peve yvóra.


Osẽnte avei ñande yvýpe, umi ava ohayhu asýva Hetã Paraguaýpe ha pe iñe’ẽmíme. Aréma ñane retã oheka ha orairõ pe tekosã’ỹ mayma tetã apytépe. Ñandejopy pe tekotevẽ. Tetãygua ry’ái umi ñane mba’epotáre. Ojapo 50 ary, sa’i oĩva’ekue umi oñemoaranduséva’ekue avañe’ẽme.


Ñane ñe’ẽningo omanómakuri, oje’e. Ha tetãygua oikove ha hekove ñe’ẽ avei. Nde rekove ko ñe’ẽ rapykuéri ndohomo’ãi mamove, oje’e. Reíete neakãrakúta hese. Okahárare ndaipóri tekombo’e  Guaraní ñe’ẽre. Péva ha’e tekotevẽ tuichaitereíva’ekue. Sa’ínteva’ekue umi ohechakuaáva. Aréma ñane akãhatã guaraní ñe’ẽre.


Mayma yvypóra ohecha ypýva mbo’eharapavẽ David Galeano Olivera pe mbo’ehao kotýpe ohechakuaa katuete oĩha peteĩ karai guasu renondépe, oguerekóva pokatu iñe’ẽme, Avañe’ẽ ombo’évo. Katupyry oguerekóva tuicha, omba’apo ha oñemomýi mba’ekuaa oipyguarávo, ko’ẽ mboyve guive ohasa peve pyhare pyte.


Ombo’ekuaa, imba’ekuaa ipypuku, hendaitépe omyesakã umi oñeikotevẽva, ohechukakuaáva Guaraní ñe’ẽ ikatuha oñemomýi umi ñe’ẽ imbaretevéva ykére ko yvy apére. Ja’ekuaa ko’áḡa, reiete ojejuru’o Guaraní ñe’ẽre umi ohayhu’ỹva hetãme.


Heta mba’e porã oguereko ñane retãre oñeñongatúva. Ha umíva apytépe oĩhína ko ñane ñe’ẽ Guaraní. Papa Francisco oguerohorývo umi kuña ñane retãyguápe, ohechakuaa kuñaha pe oñangarekóva tetã mba’ekuaáre ha ñane Avañe’ẽre. Ko’aḡa peve jaguereko kuña ipyapýva, jepérõ pe Tetã akãguasu hesarái tetãyguágui. Máva he’ikuaa Papa Francisco ndoguerohoryhái ñane Guaraní ñe’ẽ.


Mbo’ehára David, tapiaite ojepovyvy umi avañe’ẽ rapokuápe. Tavarandúre, ojapysakaháre oiko oguenohẽ techapyrã, ohaíva arandukápe. Hendive ikatu ñamba’apo ñane retã ñe’ẽ teére. Ohechukáva ñepytyvõme.


Opaichagua mbo’ehára ñaĩhína Guaraní ñe’ẽre. Ikatupyrýva ñe’ẽtekuaápe térã ñe’ẽporavopyrépe. Oĩko avei ikatupyrýva ñe’ẽhasápe térã umi ñe’ẽhaípe. Ko’ã mba’ekuaajejapópe avei ikatupyry mbo’eharapavẽ David. Ohayhuporãgui ñane ñe’ẽ Guaraní ojapo porã katupyrýpe umi hembiapo techapyrãmemetéva.



Avañe’ẽ mbo’ehára katuete ohayhúne hetãme. Tetã Paraguay ñe’ẽ ombo’ehína. Pévare ha’ete pe ñañanduvéva ñane retãme. Avañe’ẽ ñembo’e ha’e peteĩ tekotevẽ guasu. Heta ñande rapicha ava oiko oñeporandu mba’érepa oñembo’e Guaraní ñe’ẽ. Hasýkohina jajehekýi haḡua tavýgui.


Mayma tembiapo porã ojejapóva katuete ohupyty opaichagua jehechakuaa. Umi mba’e porã apoha pya’eve oñemomombyry umi tekotevẽgui. Hi’arandu’ỹvape ḡuarã mbo’ehára Guaraní ndaha’éi mba’eve guasu. Heta mba’e porã nahesakãi ko’ã yvypórape.


Mbo’ehára Guaranímante oitavy’óva’erã umi ava tavy ñembotavýpe. Ñane retãpýre, opaite ára, oñeha’ã mbo’ehára Guaraní, oikohatãhína oñemyesakãporãve haḡua opa mba’ekuaa.


Mbo’eharapavẽ David Galeano Olivera omyakã ha omotenonde ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI rembiapo iñasãiva ñane retã Paraguay ryepýre ha ko yvoráre avei. Tembiapo porã oñemoneĩva ojapo ATENEO.


Ñane ñe’ẽ  Guaraní oguereko  peteĩ mburuvicha guasu katupyryete, ojapóva tekombo’e hendaitépe ATENEO rupive, mayma mbo’ehaópe. David Galeano Olivera, aréma omba’apo porã avañe’ẽre. Guaraní mbo’ehararãme ojehupytyka arandueta jahupytypa’ỹva oguerekóva ñane Guaraní ñe’ẽ.


Guarani ñe’ẽ ha’e ñande reko rapoite ha pe tuichavéva ha ipukuvéva. Guaraní mba’ekuaa ndaikatúi ñamboyke nipe ñamombo ñandejehegui. Jahayhúrõ ñane avañe’ẽ katuete ñamba’apóta Guarani rayhupápe. Ñe’ẽ Guarani’ỹre tetã Paraguay ndaha’emo’ãi pe tetã Paraguay. Jahechakuaáne.


Mbo’ehaovusu rembiapo jaikuaa porã. Mbo’ehaovusu ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI rembiapo ohupyty 100 távape ñane retãpýre ha heta tetã ambuépe. Ko’ã mbo’ehaovusúpe jajuhukuaa mbo’ehára David Galeano Olivera rembiapokue ojepurúva ha ñanembokatupyrýva. Mayma avakatu ohechakuaa ha ohecha porã mbo’eharapavẽ David Galeano Olivera rembiapo.



Ñane retãpýre ikatu jajuhu David Galeano Olivera rembiapokue. Umi tapỹime, oĩ katuete oñemoarandúva avañe’ẽme. Ojuhúva pytyvõ  umi kuatiáre temimbo’épe ḡuarã ohaíva’ekue mbo’eharapavẽ. Ha’e ohohápe ha ha’e ohejahápe peteĩ aranduka ohejahína mba’ekuaa ATENEO rérape avei.


Tetã Paraguay ñe’ẽ ha’e Avañe’ẽ, ha’evahína karaive ñe’ẽ, Guaraní ñe’ẽre ñañe’ẽñaína. Ere’eréva. Ja’ekuaa avei pe avañe’ẽ teete eirete ha’e ñande mbopy’arorýva pe Guarani ñe’ẽre. Avañe’ẽkuaa ome’ẽ avei ñandéve pe vy’apavẽ. Mayma mbo’ehára imba’ekuaa apytépe oguereko mborayhu añete karaive ñe’ẽre. Oñongatu pe ikorasõme.


Jahahápe jajuhukuaa jeguerohory David Galeano Olivera-pe ḡuarã. Techakuaa chupe iñasãi opaite hendápe. Guaraní tendota oñohẽva ty’ái, ikane’õ’ỹva. Oho ha ou ojapyhara opaite táva ojuhúva henonderãme. Sapy’ánte peteĩ árape oĩ mbohapy tendápe avei oñe’ẽ haḡua mbohapy atýpe ñane retã ñe’ẽre.

   

Ja’ekuaa hetaha oĩ hendive mbo’ehára katupyry oipytyvõ mbaretéva chupe ATENEO oiko imbarete haḡua. Umi tekombo’e ñane retã  Paraguaýpe, pe Guaraní ñe’ẽ’ỹre ndaha’éi tekombo’e. Ñande jaikuaáva hendive jaikuaave. Ñe’ẽ jahayhúva hendive jahayhuve. Umi mbo’eharakuérante oguereko chupe motenondeháramo, omyakãsãgui pe arandu avañe’ẽ mba’éva. Añete. Avañe’ẽ mburuvicha guasu. Ñemoirũñepytyvõme mayma mbo’ehárandi Guaraní ñe’ẽ ñepysyrõme.


ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI ha’e peteĩ yvyty puku yvate ojepysóva ñane retãpýre. Ojehechapaitéva. Omyakã yvatete mbo’eharapavẽ David. Ta’ãnga. Pe yvytytýre iñapesã umi mbo’ehára, ikatúva oguejy térã ojupi oĩháme tekotevẽ. Mbo’eharapavẽ tekotevẽ ojupive yvate gotyo. Hetave ouhína hembiaporã ñane Avañe’ẽre. Guarani rapére ñambyatýne jahávo umi avañe’ẽ rayhuhára. Aguyje.


ooo000ooo





 
 
Ver DAVID GALEANO OLIVERA: HIJO DILECTO DE LA CIUDAD DE ASUNCIÓN, en (http://cafehistoria.ning.com/profiles/blogs/david-galeano-olivera-h...)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN VIKIPETÂ, en (http://gn.wikipedia.org/wiki/David_Abd%C3%B3n_Galeano_Olivera)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN WIKIPEDIA EN ESPAÑOL, en (http://es.wikipedia.org/wiki/David_Galeano_Olivera)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN WIKIPEDIA EN INGLÉS, (http://en.wikipedia.org/wiki/David_Galeano_Olivera)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN WIKIPEDIA EN IDIOMA RUSO, en (http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D...)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN WIKIPEDIA DE LITUANIA, en (http://lt.wikipedia.org/wiki/David_Galeano_Olivera)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN WIKIPEDIA EN IDIOMA SAMOGITANO, en (http://bat-smg.wikipedia.org/wiki/David_Galeano_Olivera)


Ver CURRÍCULUM VITAE DE DAVID GALEANO OLIVERA, en (http://lenguaguarani.blogspot.com/2012/05/curriculum-vitae-de-david...)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN PORTAL GUARANI, en (https://www.portalguarani.com/1006_david_a_galeano_olivera.html)


Ver ENTREVISTA A DAVID GALEANO OLIVERA POR EL KUNUMI, en (http://elkunumi-guarani.blogspot.com/2009/05/el-kunumi-entrevista-d...)


Ver GALEANO DAVID EN GUARANI RAITY, en (http://www.guarani-raity.com/html/galeanodavid.html)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN PERSONAJES DESTACADOS DEL PARAGUAY, en (http://descubriendo-sudamerica.wikispaces.com/Personajes+Destacados...)


Ver DAVID GALEANO OLIVERA EN LA RED MUNDIAL DE ESCRITORES EN ESPAÑOL, en (http://www.redescritoresespa.com/G/galeanoO.htm)


Ver PÁGINA DE DAVID GALEANO OLIVERA EN CAFÉ HISTÓRIA, en (http://cafehistoria.ning.com/profile/DavidGaleanoOlivera)


Ver PÁGINA DE DAVID GALEANO OLIVERA - LENGUA GUARANI EN BLOGGER, en (http://lenguaguarani.blogspot.com/)


Ver CANAL DE DAVID GALEANO OLIVERA EN YOUTUBE, en (http://www.youtube.com/user/DavidGaleanoOlivera)


Ver ENTREVISTA A DAVID GALEANO OLIVERA POR ALUMNOS DEL COLEGIO CERRITOS, en (http://www.youtube.com/watch?v=Q5yw8_6T4ms)


Ver SOBRE EL LIBRO LINGÜÍSTICA GUARANI, en (http://cafehistoria.ning.com/profiles/blogs/sobre-el-libro-lingu-st...)


Ver SOBRE DAVID GALEANO OLIVERA, en (http://cafehistoria.ning.com/profiles/blogs/sobre-david-galeano-oli...)


Ver DEFENSA DE TESIS DOCTORAL DE DAVID GALEANO OLIVERA, en (http://www.youtube.com/watch?v=2rAXiLt0mTc)