Lengua Guarani

Lengua Guarani
Ára Pyahu

miércoles, 3 de junio de 2015

DÍA DE LOS NIÑOS VÍCTIMAS DE AGRESIÓN, GUARANÍME

MITÂ OIKÓVA ÑENUPÂ POGUÝPE ÁRA
DÍA DE LOS NIÑOS VÍCTIMAS DE AGRESIÓN
4 JASYPOTEÎ – 4 DE JUNIO
Ohai: David Galeano Olivera
       Las NACIONES UNIDAS (http://www.un.org/es/events/childvictimday/) aprobó el día 4 DE JUNIO como DÍA DE LOS NIÑOS VÍCTIMAS INOCENTES DE AGRESIÓN. Al respecto cabe señalar que el día 19 de agosto del año 1982, la Asamblea General de las Naciones Unidas “consternada ante el gran número de niños palestinos y libaneses que habían sido víctimas inocentes de los actos de agresión de Israel”, Naciones Unidas decidió conmemorar, el día 4 de junio de cada año, el Día Internacional de los Niños Víctimas Inocentes de Agresión (http://www.un.org/es/comun/docs/?symbol=A/RES/ES-7/8). TETÂITA JOAJU (http://www.un.org/es/events/childvictimday/) omboaje ára 4 JASYPOTEΠojegueromandu'a haĝua MIT HEKOPORÂVA OIKÓVA ÑENUP POGUÝPE ÁRA. Upe mba'e rehegua iporâ jaikuaami ára 19 jasypoapy ary 1982-pe, Tetâita Joaju Amandaje Guasu “ñembyasýpe ohecha mba'éichapa hetaite mitâmimi hekoporâva Palestina ha Libano-ygua ho'ákuri Israel-gua poguýpe ha hetaiterei oñenupâ vai chupekuéra”, upévare Tetâita Joaju oiporavókuri ára 4 jasypoteî ñavô arygua, ojegueromandu'a haĝua Mitâ Hekoporâva Oikóva Ñenupâ Poguýpe Ára (http://www.un.org/es/comun/docs/?symbol=A/RES/ES-7/8).

       El propósito del día es reconocer el dolor que sufren los niños de todo el mundo que son víctimas de maltratos. Este día afirma el compromiso de las Naciones Unidas de proteger los derechos del niño. Upe ára gueromandu'a rupi ojehechakuaa pe mba'erasy ohasáva mitâmimi yvoragua ohupytývo chupekuéra opaichagua jejahéi. Pe ára avei omombareteve Tetâita Joaju remiandu oñangareko haĝua mitâmimi jeiko porâre.
       También en el Paraguay casi diariamente, los medios de comunicación, informan sobre la agresión que padecen los niños por parte de sus padres, familiares o amigos. Avei Paraguay retâme haimete ára ha ára, marandu myasâiharakuéra, oikuaauka umi jejahéi ohasáva mitâmimi, oinupâvaívo chupekuéra isy, itúva, ipehênguekuéra téra iñangirû.
ooo000ooo

¿QUE ES UN NIÑO? – MBA’ÉPA MITÂ
Ohai: David Galeano Olivera
Un niño debe conocer a su padre y a su madre
Mitâ oikuaava’erâ itúva ha isýpe
Un niño debe vivir con su familia
Mitâ oikova’erâ ipehênguekuéra ndive
Un niño debe tener un hogar
Mitâ oguerekova’erâ hóga
A un niño no debe faltarle el pan diario
Mitâme oñeme’êva’erâ hembi’u opa ára
Un niño debe ir a la escuela
Mitâ ohova’erâ mbo’ehaópe
Un niño debe jugar
Mitâ oñembosaraiva’erâ
Un niño debe tener buenos amigos
Mitâ orekova’erâ angirû marangatu
Un niño debe estar protegido
Mitâre oñeñangarekova’erâ
Un niño debe ser sano
Mitâ hesâiva’erâ
Un niño debe ser feliz
Mitâ ohupytyva’erâ vy’apavê
Un niño debe sentirse niño
Mitâ oñanduva’erâ ha’eha mitâ
Un niño debe vivir en paz
Mitâ oikova’erâ py’aguapýpe
Un niño debe sentirse amado
Mitâ oñanduva’erâ ojehayhuha chupe
Un niño debe vivir mejor que tu cuando eras niño
Mitâ oikoporâveva’erâ ndehegui nde nemitâroguare
Si tienes un niño y es tu hijo…
Rerekórô peteî mitâ ha’éva ne ñemoñare…
-Amalo - Ehayhu chupe
-Vive con él y vive para él – Eiko ehendive ha eiko chupe ĝuarâ
-Primero se su padre y después su amigo – Ñepyrûrâme eiko itúvarô ha upéi iñangirûrô
-Acompañalo – Emoirû chupe
-Arrúllalo – Emokunu’û chupe
-No lo maltrates - Ani rejahéi hese
-No lo hagas trabajar cual niño abandonado – Ani remomba’apo chupe mitâ tyre’ŷicha
-Edúcalo y también aprende de él – Ehekombo’e chupe ha upekuévo eipyhy chugui imba’ekuaa
Si lo cuidas bien, mañana él sabrá cuidar a otro niño
Reñangarekoporârô hese, ko’êramo ha’e oñangarekokuaáta ambue mitâre
Si lo cuidas bien y lo educas bien, el se convertirá en una buena persona
Reñangarekoporâro hese ha rehekombo’eporârô chupe, oikóta chugui peteî tekove hekokatúva
Un niño es un regalo de Dios
Mitâ niko peteî jopói Tupâ ome’êva ñandéve
Ver YOUTUBE . MBA'ÉPA MITÂ, en (https://www.youtube.com/watch?v=LALtjIwPHHI)

ooo000ooo


 

MITÂ MBORIAHU

MITÃ MBORIAHU
Ohai: David Galeano Olivera
I
Akokuehe rohecha
reikundaha nde rape
ne’írã iñambue nde reko
nde rova ky’akuemi, ne akãrague icharapa,
ne retyma ipere ha ipara, nde ao soropaite
akokuehe rohecha
reikundaha nde rape.

II
Toryjárõ nde reikóva
reisu’ureiete ore angaipa
rehohápe rejeja’o, ndaipóri nendive hekororýva
reñepia’ã mbaretéramojepe
mavave naneikũmbýi...
Peichaġuarãntema nde.
Toryjárõ nde reikóva
reisu’ureiete ore angaipa.
III
Ani rejepy’apy.
Áġante Ñandejára oma’ẽjeýne nderehe.
Upépe ae nesãsóta ha upépe ae revy’áne.
Ani rejepy’apy.
Akokuehe rohecha remopotĩ mba’yrumỹi,
rembovera sapatu, rejerure pirapire
avei rohecha nemosẽrõ aipo ne angirũ
nandejái ore apytépe
roñembotavy ndehegui
ani rejepy’apy.
Aġante Ñandejára oma’ẽjeýne nderehe.
upépe ae nesãsóta ha upépe ae revy’áne
ani rejepy’apy.
(12 jasykõi 1989)
ooo000ooo
Ehendu MITÂ MBORIAHU, ko'ápe (https://www.youtube.com/watch?v=6CwCECS5qBc)

EL DECÁLOGO DEL PAPA FRANCISCO, EN GUARANI

EL DECÁLOGO DEL PAPA FRANCISCO
PÁPA FRANCISCO PAMBA'ERYSÝI
Ohai Guaraníme: David Galeano Olivera
1.- Vive y deja vivir. Eikove ha eheja ambuépe toikove


2.- Entrégate, ayuda a los demás. Eñeme'ê, eipytyvô nde rapichakuérape
3.- Muévete remansadamente. Eñemomýi vevúi asymi
4.- Juega con los chicos. Eñembosarái mitâmimi ndive
5.- Comparte los domingos con tu familia. Ehasa arateî ne pehênguekuéra ndive
6.- Ayuda a los jóvenes a conseguir trabajo. Eipytyvô mitârusukuérape ojuhu haĝua imba'aporâ
7.- Cuida la naturaleza. Eñangareko tekoháre
8.- Olvídate rápido de lo negativo. Pya'e tanderesarái mba'e vaígui
9.- Respeta al que piensa distinto. Ehechakuaa nde rapicha hemiandu ambuévape
10.- Busca activamente la paz. Eheka py'aguapy pytu'u'ŷre
ooo000ooo