GUMERSINDO AYALA AQUINO
Ohai: David Galeano Olivera
Leer original (hacer clic) en (https://lenguaguarani.blogspot.com/2026/01/gumersindo-ayala-aquino.html)
Gumersindo Ayala Aquino nació en la Ciudad de Villarrica, Departamento de
Guaira, República del Paraguay; el día 13 de enero del año 1910. Su padre fue el
señor Pablo Ayala y su madre la señora Dolores Aquino. Gumersindo Ayala Aquino heñoi'akue táva Villarrica,Tetãpehẽ Guaira,
Paraguay Retãme, ára 13 jasyteĩ ary 1910-pe.
Itúva ha'eva’ekue karai Pablo Ayala ha isýkatu
kuñakarai Dolores Aquino.
En su juventud, Gumersindo Ayala Aquino empezó a escribir sus
primeras poesías en Guarani. Imitârusúpe, Gumersindo
Ayala Aquno ohaiñepyrûkuri ñe'êpoty Guaranime.
A los veinte años formó el “Trío Guaireño” y de esa manera recorrió
varios países. En el año 1949, en la República de México publicó su obra
llamada “Apytu’ũ poty”. Posteriormente, en el año 1967 publicó su obra titulada
“Al nacer la Ciudad".
Mokõipa ary ombotývo omoheñóikuri purahei'aty
"Trío Guaireño" ha upeichahápe oikundaha ambue tetã rupi. Ary 1949-pe,
México retãme, onohẽkuri hembiapo hérava "Apytu'ũ poty". Ary 1967-pe,
iñapysê hembiapo hérava "Heñóivo Tavaguasu".
Gumersindo
Ayala Aquino también escribió en Guarani: "Yvyra'ỹi
omymýiva", "Aikosénte" ha "Che angapýpe Tupã". Gumersindo Ayala Aquino
avei ohai Guaraníme: "Yvyra'ỹi omymýiva", "Aikosénte" ha
"Che angapýpe Tupã".
Gumersindo Ayala Aquino falleció en la Ciudad de Asunción,
República del Paraguay; el día 29 de febrero del año 1972. Gumersindo
Ayala Aquino.omanókuri Táva Paraguaýpe,
Paraguay Retãme ára 29 jasykôi ary 1972-me.
ÑEMBOJARÚPE
MITÄICHA
I
Mba’éiko
pe rerekóva
Che
reindy che ã raháva
Porãgui
rejajaipáva
Ndepajépiko
añete
Ajevérö
peichaite
Aimemíramo
nde ypýpe
Che
akã guive che py peve
Chepirĩmba
katuete
II
Hi’ãiténtemako
chéve
Nendive
ñemihaitépe
Jaikomi
ñe’ẽ mbeguépe
Ku
mitãicha oñondive
Ha py’ỹi ijami vove
Tajajuecha hi’ãhápe
Ha upépe ñemihápe
Ñembojarúpe ñaime
III
Jaikomínte ku mitãicha
Ha tañaime ojoypýpe
Tañama’ẽ ojuehe
Ha ñande po upe jave
Mitãicha ñembojarúpe
Toñoñatõi mborayhúpe
Taikyrỹi ñande rete
IV
Cherejamínte ku mitãicha
Mbeguekatu ha hekópe
Tajapichy ko che pópe
Nde áva ha nde rova
Ha upévo tañemboja
Ha vevuimi gua’uhápe
Torohetũ nde syvápe
Ha togue ko che angatã
V
Upéichante jaikokuévo
Vy’a ha mborayhúpe
Reñomíva
nde jurúpe
Pe eíra
re’ẽte
Ne
rembégui taipyte
Ku
yva jaipyteháicha
Ha upe rire ku mitãicha
Japukavýnte ojupe
VI
Ha che upépe vy’águi
Tajamive ne rendápe
Ha che po kirirĩháme
Tomokyrỹi nde rete
Ha ha’úvo nde eirete
Tachejopy nde jyvápe
Ha tajaiko joayhupápe
Ku mitãicha oñondive
